De voorbije maanden staat de opwaardering van zogenaamde ‘technische’ richtingen sterk in de belangstelling. Vaak verwijst men hiermee naar gespecialiseerde opleidingen binnen de dubbele finaliteit, al vallen hieronder ook richtingen die opleiden tot kantoorfuncties of zogenaamde witteboordenjobs. Hoe goed deze profielen aansluiten op de arbeidsmarkt, en in welke mate leerlingen in het secundair onderwijs daarvoor de nodige vaardigheden verwerven, is voorlopig nog weinig onderzocht.
Daarom voerde ik in het kader van mijn masterproef een onderzoek uit waarin ik specifiek voor het vak Public Relations de leerplandoelen van het Katholiek Onderwijs vergeleek met de concrete vraag naar vaardigheden op de arbeidsmarkt — zowel op het vlak van professionele competenties als van ‘soft skills’. Uit dit onderzoek blijkt dat er weliswaar een grote mate van aansluiting is, maar dat er ook enkele leemtes voorkomen. Die zijn relatief eenvoudig op te vangen binnen het bestaande leerplankader, of mits gerichte aanpassing en ondersteuning vanuit geïnteresseerde werkgevers.
Voor deze publieksversie heb ik de studie licht aangepast om de leesbaarheid te verhogen. Zo vind je de volledige methodologie bijvoorbeeld pas helemaal achteraan in dit document…
Abstract
Public Relations is een relatief nieuw vak binnen de richting Taal en Communicatie. Aangezien het vak wordt gegeven in de dubbele finaliteit (d/a), wordt verwacht dat het voldoende vaardigheden aanreikt aan leerlingen om onmiddellijk aan de slag te kunnen in een beroep dat aansluit bij het vak.
Om na te gaan of, en in welke mate, leerlingen deze competenties hebben verworven aan het einde van het middelbaar onderwijs, vergeleken we de competenties die aangereikt worden in de leerplandoelen met die welke concreet worden gevraagd op de arbeidsmarkt. Meer bepaald onderzochten we:
- In welke mate sluiten de huidige leerplandoelen en het vereiste niveau op de taxonomie van Bloom voor het vak Public Relations aan bij de concrete behoeften van de arbeidsmarkt in functies die aan dit vak gerelateerd zijn?
- Welke professionele vaardigheden ontbreken in het huidige curriculum om leerlingen optimaal voor te bereiden op een effectieve inzetbaarheid als Public Relations-professional op de arbeidsmarkt?
- Hoe kunnen ontbrekende professionele en persoonlijke vaardigheden worden aangevuld in de derde graad secundair onderwijs, binnen de bestaande leerplandoelen?
Om deze vragen te beantwoorden, pasten we een vereenvoudigde variant toe van de co-occurrence matrix zoals gehanteerd door Ahadi et al. (2022). We vergeleken de leerplandoelen met de vaardigheden die gevraagd worden in een representatieve selectie van vacatures voor functies die voortvloeien uit het vak Public Relations. Deze vaardigheden omvatten zowel kennis- als kundeaspecten. In de analyse verwerkten we tevens de SAM-schalen, die als leidraad dienen voor het beoordelen van stages, om na te gaan welke persoonlijke vaardigheden (‘soft skills’) impliciet worden aangereikt en gevraagd worden op de arbeidsmarkt.
Een dergelijke analyse is deels subjectief. De leerplandoelen voor het vak Public Relations kunnen op verschillende manieren worden geïnterpreteerd of ingevuld, en de onderliggende bedoeling van het leerplandoel is breder dan louter aansluiting op de arbeidsmarkt. Het ‘matchen’ van de doelen aan de gevraagde competenties is dan ook vaak een inschatting die voor discussie vatbaar is. Bovendien zou een niet-overeenstemming niet noodzakelijk een negatief signaal zijn. De leerplandoelen kunnen ook competenties aanreiken die niet onmiddellijk op de arbeidsmarkt gericht zijn, maar eerder gericht zijn op het verbreden van de keuze voor verdere studies of tot voorbereiding op toekomstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.
De analyse toont aan dat 75% van de vaardigheden die gevraagd worden op de arbeidsmarkt, ook daadwerkelijk in het leerplan zijn opgenomen – met uitzondering van drie categorieën (budgetbeheer, analyse en strategie). Wel is er een duidelijk verschil in het gewenste niveau op de taxonomie van Bloom: waar de arbeidsmarkt voornamelijk inzet op ‘creatie’, focust het onderwijs doorgaans op het niveau van ‘toepassen’. Ook op het vlak van persoonlijke vaardigheden toont het werken met SAM-schalen in praktijkervaringen een goede aansluiting met wat op de arbeidsmarkt wordt gevraagd, al is er een leemte met betrekking tot de zogenaamde ‘skills of the future’, zoals systeemdenken of social capital.
Hoewel er op papier een sterke overeenkomst bestaat, biedt dit nog geen garantie op een vlotte integratie op de arbeidsmarkt na het middelbaar onderwijs. Aan de hand van een concrete gevalstudie onderzochten we hoe deze kloof maximaal kan worden opgevangen binnen de interpretatieruimte van de leerplandoelen en de vrije invulling door de leerkracht Public Relations. Hieruit blijkt dat het, binnen de bestaande marges van het leerplan, mogelijk is om een curriculum te ontwikkelen dat nauwer inspeelt op de noden van de arbeidsmarkt. De verplichte stages (of het werkplekleren) en de mogelijkheid om binnen het curriculum aan langdurige projecten te werken, bieden bovendien ruime kansen om persoonlijke vaardigheden af te toetsen en te versterken.
Deze studie toont aan dat het op papier mogelijk is om leerlingen uit het vak Public Relations in het middelbaar onderwijs onmiddellijk te doen aansluiten bij een (beperkt) aantal concrete vacatures op de arbeidsmarkt. Op het vlak van professionele vaardigheden kan dit met enkele aanpassingen aan het curriculum, die niettemin passen binnen het kader van de bestaande leerplandoelen en de vrijheid van de leerkracht om eigen accenten te leggen. De ‘skill gap’ op het vlak van persoonlijke vaardigheden (‘soft skills’) wordt in theorie opgevangen door de stageverplichting, maar in de praktijk blijkt het moeilijk om hier een doelgerichte en relevante invulling aan te geven. Om dit type vaardigheden verder te ontwikkelen binnen het vak Public Relations zijn nieuwe vormen van samenwerking met het professionele werkveld nodig.
Leave a Reply