In zekere zin is het jammer om naar een kunstwerk te kijken dat ‘af’ is. Het klinkt contradictorisch, maar er ontbreekt per definitie iets aan. Het kunstwerk dat in een galerie of op een kunstevenement te zien is, is een samenvatting van een lang proces, dat niet enkel in de handeling van het maken vervat ligt, maar ook in het hele denkproces errond en, voor velen, in de hele tijdsspanne waar ze met het werk geleefd hebben.
In het kunstwerk zit weliswaar alle inspanning gevat, alle voorbereidend werk dat gepaard gaat met soms existentiële twijfels, fysieke en mentale kwellingen, vergissingen en onverwachte wendingen of wisselende en contradictorische inzichten -wat we bij wijze van gemeengoed ‘de spanning’ zijn gaan noemen. Het vergt niettemin moeite van de kijker om deze dynamiek in het eindresultaat te herkennen, zo de kunstenaar er niet alle moeite voor heeft gedaan om dit hele achterliggende proces te verbergen. Maar het zit er steeds intrinsiek in verweven.
Een kunstwerk leidt een dubbelleven, zou je kunnen stellen. Er is het leven ervoor, dat blijvend aanwezig is in de materiële verschijning, en er is een leven erna, wanneer het zich heeft losgewrikt van de maker en zich een nieuwe betekenis heeft aangemeten. De breuk vindt plaats wanneer het zich voor het eerst aan het oog van het publiek presenteert.
Een driedubbel leven, zo bekeken. Ervoor, erna, en een derde, nog gecompliceerder, wanneer de kijker zich bewust wordt van het hele voorafgaand proces en het meeneemt in zijn beleving van het werk.
Dit bewustwording vergt geen droge analyses of kunsthistorische uitleg. Het volstaat om met de kunstenaar te praten, of op bezoek te gaan in het atelier waar het hele proces zich heeft afgespeeld.
In het tijdschrift dat u in handen heeft trachten we de virtuele afstand tussen beide gevoelswerelden te overbruggen. In de artikels bieden we een inkijk in de belevingswereld van de kunstenaar en de ontstaansgeschiedenis van hun kunst, maar evengoed wijzen we op de impact die het heeft op de buitenstaander, die door het attent en ontvankelijk kijken mee deel gaat uitmaken van dit proces. Naar kunst kijken is een ontdekkingstocht. Het biedt een uitzicht op wat er buiten de grenzen van onze vastomlijnde paradigma’s te beleven valt. In die zin maakt kunst ons compleet, door een stap te zetten op ongekend gebied. Door onontgonnen gebieden te verkennen, samen met de kunstenaar.
Leave a Reply