“A painting comes into being when ideas and the act of painting coincide,” vertelde Ilse D’Hollander – een schilderij begint pas te leven wanneer de ideeën samenvloeien met de daad van het schilderen. Volgens Ilse is het canvas daarom geen neutrale drager meer, niet zomaar een stille getuige van de ideeën die erop worden toevertrouwd, maar een actieve speler in het proces, die zijn hele bestaan investeert in de daad van de schilder.
Het is een bijna animistische gedachte: het doek als een bezield object met een wil. Niet zomaar een autonome, vrijblijvende wil, maar een wil die dienstbaar is aan die van een levend wezen. De daad van schepping wordt daarmee een gezamenlijk proces. Je zou hierin een poging kunnen herkennen om te ontsnappen aan de bodemloze eenzaamheid die elke scheppende mens ervaart – misschien zelfs om zich te ontdoen van een deel van de verpletterende verantwoordelijkheid om een autonoom nieuw beeld te creëren. Vermoedelijk speelden deze gedachten een rol in haar beschouwing.
Toch is het, vanuit een ander perspectief, ook een hoopvolle gedachte: dat je je meest intieme, geïsoleerde gedachten kan toevertrouwen aan een stille getuige – een getuige die deze niet alleen ontvangt, maar er ook vorm en betekenis aan geeft, totdat ze zich losmaken van jou. Wellicht doelde ze hierop toen ze schreef dat de lijnen en vormen die ze op het doek projecteert, een persona gaan vormen met een eigen bestaansreden.
Gaandeweg ontvouwt zich een verdubbeling van betekenis: een overdracht van de schepper naar de persona van de vorm op het doek, en via die vorm uiteindelijk naar de kijker. Wanneer deze overdracht slaagt – in welke vorm dan ook – ontstaat de magische wisselwerking tussen de drie protagonisten, en worden het kluwen van betekenissen en losse gedachten omgezet in een eenduidig beeld.
Ilse D’Hollander reflecteerde duidelijk diepgaand over dit proces, hoewel het – zoals zo vaak – het resultaat is van een moeizaam en intens creatief traject. Kunstliefhebbers kennen haar vanwege de verfijnde graad van abstractie die ze bereikte, maar zelden krijgen we inzicht in de weg die ze aflegde om tot dat resultaat te komen.
In de tentoonstelling In Dialogue with Ilse D’Hollander bij Verduyn Gallery krijg je via werken uit verschillende periodes een unieke inkijk in dit proces. Hier en daar ben je getuige van de abrupte zijwegen die ze insloeg, maar wie aandachtig kijkt, herkent de rechtlijnigheid die uiteindelijk leidde tot haar hooggevoelige abstracte landschappen. Zelfs in haar meer gedurfde exploraties – zoals de reeks van tien titelloze gouaches waarin een latente dreiging schuilt en die hier voor het eerst in zijn geheel te zien is – blijkt hoe diep haar relatie met het canvas als autonoom subject reikte.
foto’s ©TheArtCouch
De expo In Dialogue with Ilse D’Hollander loopt van 22 februari tot 27 april 2025 bij Verduyn Gallery in Moregem. Klik hier voor alle info.
Leave a Reply